عیب یابی فرمان هیدرولیک خودرو

 

فرمان‌های هیدرولیک همان‌طور که آسایش زیادی در رانندگی برای ما به همراه می‌آورند، می‌توانند در صورت خرابی که معمولاً ناشی از عدم دقت در سرویس و نگهداری آنهاست، دردسر و مشکلات زیادی نیز به همراه داشته باشند.
این خرابی اغلب در اثر کارکرد بدون روغن و یا سطح پایین روغن به وجود می‌آید، چرا که اگر روغن به میزان کافی بین قطعاتی که درون پمپ‌ روی هم با فشار زیادی در حال حرکت هستند، وجود نداشته باشد، باعث خورده‌شدن سریع آنها می‌شود.
ساییدگی و پله‌کردن این قطعات باعث می‌شود روغن هیدرولیکی که درون پمپ است، از بین قطعات به بیرون فرار کند و نتواند آن فشار لازم برای کمک به چرخش فرمان را ایجاد کند. در علم سیالات می‌خوانیم که پمپ‌ها انواع مختلفی دارند و یکی از قوی‌ترین آنها پمپ‌های پره‌ای هستند که نمونه‌ای از آنها پمپ هیدرولیک است. در پمپ هیدرولیک دو قطعه وجود دارد که به ماه و ستاره معروف است. ستاره درون ماه که یک بیضی است می‌چرخد و روغن بین این دو قرار می‌گیرد. از آنجا که ماه در واقع بیضی‌شکل است، باعث می‌شود تا ستاره در دو نقطه خیلی به لبه‌های ماه نزدیک باشد و در دو نقطه دیگر کمی فاصله‌دار‌تر قرار بگیرد.
روغن در دو قسمتی که فاصله کم است، تحت فشار بین پره‌های ستاره و ماه قرار می‌گیرد و با نیروی زیادی از محفظه خارج می‌شود و همین اتفاق باعث چرخش راحت فرمان می‌شود، اما از آنجایی که این قطعه نیز یک وسیله مکانیکی است و خرابی دارد، ممکن است که در کارکرد دچار مشکل شود.
خرابی پمپ هیدرولیک
معمولاً این خرابی با بلند‌شدن صدای جیغ پمپ هیدرولیک همراه است که در نتیجه فرمان نیز سفت می‌شود. صدای جیغ کمی که موقع رسیدن چرخ‌ها به انتهای چرخش آنها از پمپ به گوش می‌رسد، طبیعی است و البته که نباید هیچ وقت فرمان را آنقدر بچرخانیم که این صدا بلند شود.

اما گاهی مواقع این صدا در لحظه چرخش فرمان بلند می‌شود و فرمان نیز به کندی عمل می‌کند و یا نیاز به گاز دادن موتور است تا فشار بیشتری درون پمپ ایجاد شود. این عیب ناشی از خرابی ماه و ستاره و یا پله شدن دو لبه قرار گرفته ‌روی آنهاست و یا اورینگ‌های ضعیف درون پمپ باعث فرار روغن می‌شوند. در این هنگام باید یک بررسی اجمالی از پمپ داشته باشیم. ضمن اینکه فراموش نکنیم که پمپ هیدرولیک به مرور خراب‌تر می‌شود و هر چه زودتر رفع عیب شود، بهتر است و می‌تواند با هزینه‌های کمی مثل تعویض اورینگ‌ها ‌یا رفع پله‌ها و لبه‌های ایجاد شده، مثل روز اولش شود.
عیب‌یابی و رفع عیب‌
دقت کنیم که اگر در جایی نشتی وجود دارد، گرفته شود. این نشتی اغلب از محل اتصال شیلنگ‌ها به جعبه فرمان و پمپ هیدرولیک که در آن نقاط فشار زیادی وجود دارد، اتفاق می‌افتد. سطح روغن چک شده و اگر زیاد یا کم است، تنظیم شود.
اگر فرمان سفت است اما با کمی گاز چرخش آن راحت می‌شود، خرابی می‌تواند از اورینگ‌ها باشد که در حالت کم‌گاز روغن از آنها فرار می‌کند، هر چند که پس از مدتی این عیب به یک حالت همیشگی تبدیل می‌شود و دیگر اورینگ‌ها توانایی نگه داشتن روغن را ندارند. پس لازم است تا اورینگ‌ها تعویض شود که البته از نشانه‌های خراب بودن آنها نیز، صاف شدن لبه گردشان و یا ایجاد ترک‌هایی ‌روی آنهاست. اگر فرمان همیشه سفت است اشکال از اورینگ‌ها و یا پله‌شدن قطعات روی ماه و ستاره است. پس اورینگ‌ها را تعویض کرده و ماه و ستاره را نیز اگر مشکلی دارند، با نمونه‌های استوک آنها جایگزین می‌کنیم.
همچنین می‌توان لبه‌ها را با کمی سنباده آغشته به گازوئیل ‌یا نفت و استفاده از یک سطح شیشه‌ای از بین برد. اگر روغن از سطح خود بالاتر می‌آید و از درب محفظه به بیرون می‌ریزد، این عیب نیز ناشی از خرابی اورینگ‌هاست، ضمن اینکه پله شدن لبه‌ها را نیز باید بررسی کنیم.

اگر پمپ توان کافی برای چرخش فرمان را ندارد و فرمان سفت است، عیب می‌تواند ناشی از گشاد کردن فاصله ماه و ستاره و یا پله شدن دو لبه بالایی آنها باشد.

البته این موارد گفته شده بیشترین حالات خرابی و معمول‌ترین علل آن است و ممکن است عیب‌هایی مثل خرابی شیر جعبه فرمان، کثیفی مجاری روغن، خرابی خود جعبه فرمان و … نیز در این بین وجود داشته باشد.

اما رایج‌ترین عیب که معمولا‌ً هنگام کارکردن و داغ شدن روغن درون پمپ خود را نشان می‌دهد، ناشی از خراب شدن ماه و ستاره و یا همان صفحه‌های بالایی پمپ است. گاهی اوقات می‌توان با ریختن روغن 40 درون پمپ تا حدودی این عیب را رفع کرد که البته فقط یک مسکن سرپایی است.

تفاوت فرمان هيدروليك با فرمان الكتريكي چيست؟

آنچه شما از آن با عنوان فرمان الکتریکی یاد می‌شود در اصل فرمان مکانیکی با نیروی کمکی الکتریکی است چراکه هم‌اکنون سازمان‌های استاندارد و ایمنی در سطح جهان به خودروسازان اجازه بهره‌گیری از فرمان غیر مکانیکی که تنها با نیروی الکتریکی چرخ‌ها را جابجا می‌کند نمی‌دهند.
هر دو سیستمی که به آن اشاره کردید در اصل سیستم‌های کمکی برای فرمان خودرو است که بخش عمده گشتاور لازم برای جابجایی چرخ‌ها را تامین می‌کند اما درنهایت به‌عنوان نیروی کمکی وارد مدار می‌شوند به این معنی که تنها با به حرکت درآوردن فرمان توسط راننده این دو سیستم آغاز به کار می‌کنند. تفاوت اصلی میان این دو سیستم، در منبع ایجاد گشتاور کمکی است.
در سیستم‌های هیدرولیک، همان‌گونه که از نام آن مشخص است منبع این گشتاور اضافه نیروی هیدرولیکی است که از طریق یک پمپ هیدرولیک تامین می شود. این پمپ هیدرولیک نیروی لازم را از موتور خودرو می‌گیرد و به‌صورت پیوسته فشار هیدرولیک را ایجاد می‌کند هرچند این فشار تنها در زمان لازم استفاده می شود و در سایر موارد روغن هیدرولیک به مدار خود بازمی‌گردد. درزمانی که راننده فرمان خودرو را می‌چرخاند، سیستم با تشخیص وارد آمدن گشتاور به میل فرمان، شیر هیدرولیک را باز می‌کند و نیروی هیدرولیک تولید شده به سمت جعبه‌فرمان می‌رود و باعث تقویت گشتاور تولید شده توسط راننده می شود تا از این طریق چرخاندن فرمان آسان‌تر انجام شود. مشکل بزرگ این سیستم آن است که نیروی هیدرولیک، بدون توجه به آنکه به آن نیازی هست یا نه همواره تولید می شود و این مسئله عملا باری اضافی را بر دوش موتور قرار می‌دهد که درنهایت موجب افزایش مصرف سوخت خودرو خواهد شد.
برای رفع این مشکل، خودروسازان در چند سال اخیر تلاش کرده‌اند سیستم فرمان با نیروی کمکی الکتریکی را جایگزین کنند. در این سیستم یک موتور الکتریکی وظیفه اعمال گشتاور اضافی را بر عهده دارد به این معنی که وقتی سنسور نصب شده در میله فرمان، گشتاور تولید شده توسط راننده را تشخیص می‌دهد، این موتور در جهت مناسب به کار می‌افتد و به چرخش آسان فرمان کمک می‌کند و به‌محض آنکه راننده اعمال گشتاور را متوقف کند، این سیسم نیز از کار می‌افتد. رنو مگان نمونه‌ای از خودروهای مجهز به سیستم فرمان با نیروی کمکی الکتریکی است.