انواع کیتهای نصب شده در خودروهای دوگانه سوز:

انواع کیت هی خودرو های دوگانه سوز
به ‌منظور استفاده از سوخت گاز طبیعی در خودروهای بنزینی موجود، می‌بایست تجهیزات مربوط به سیستم سوخت‌رسانی گاز طبیعی بر روی خودرو نصب شود، که به مجموعه این تجهیزات که قابلیت استفاده ازسوخت گاز را به خودرو می‌دهند، کیت تبدیل گفته می‌شود.

کيت هاي تبديل از آغاز تاکنون به دلیل محدوديت هاي زيست محيطي و منابع انرژي، دچار تحولات بسياریشده اند. بطوریکه می توان آنها را به چهار نسل دسته بندی کرد:

– کیت نسل اول

– کیت نسل دوم

– کیت نسل سوم

– کیت نسل چهارم

کیتهای نسل اول:
در نسل اول تمامی تجهيزات به‌کار رفته براي سوخت­رساني، مکانيکي و بسيار ساده است. براي اختلاط هوا و گاز از يک میکسر که قبل از کاربراتور و در مجاورت آن تعبيه مي­گردد، استفاده می‌شود. در برخی انواع که خودروي تبديلي، کاربراتوري است از ونتوري کاربراتور براي اين منظور استفاده مي­شود ولي به ‌دليل اين‌ که در روش مذکور کاربراتور دستخوش تغيير مي­شود، استفاده از ميکسر در اين نسل از کيت­ها متداول­تر است. نسبت هوا به سوخت در اين کيت­ها با تنظيم اوليه کیت انجام مي­گردد و هيچ سيستم کنترلی مداربسته­ و بازخوردي از عملکرد وجود ندارد.

برخي از مشخصات و ويژگي­هاي اين نسل از کيت ­ها به اختصار در زير بيان شده ­است:
1) در اين نسل، ونتوري براساس ميزان گاز ورودي و اندازه­ گيري پايين­ترين فشار رگولاتور، انتخاب مي ­شود.

2) داراي پيچ تنظيم اصلي و تنظيم سوخت در حالت بي­ بار هستند.

3) قطعات الکترونيکي و سيستم کنترل نسبت هوا به سوخت ندارند.

4) به­ دليل سادگي ساختار، از قيمت پاييني برخوردار هستند.

5) خودروهای تبدیل‌شده با این کیت‌ها نسبت به خودروهاي بنزيني قديمي آلودگي کمتري توليد مي­کنند، اما قادر به گذراندن استانداردهاي جديد آلاينده­ ها نيستند.

6) وجود ونتوري، به‌علت ايجاد افت فشار سبب کاهش راندمان خودرو مي‌گردد.

7) از آنجا که نسبت هوا به سوخت در اين نسل از کيت­ها کنترل نمي­گردد، نمي­توان از کاتاليست­ها در خودروهاي تبديلي استفاده مؤثري نمود.

8) براي تصحيح ميزان آوانس جرقه از پيش­انداز جرقه استفاده مي­شود.

9) اگر از این کیت در خودروهای انژکتوری استفاده شود، از یک شبيه ­ساز پاشش یا امولاتور که جهت قطع انژکتورهاي بنزينی در حالت استفاده از گاز به ‌کار می­رود، استفاده می گردد.
کیت های دوگانه سوز نسل اول
کیتهای نسل دوم:

از آنجا که کيتها­ی نسل اول، نمی­توانستند، الزامات و نيازمندی­های صنعت خودرو را برآورده سازند، بتدریج جاي خود را به کيت­های نسل دوم دادند.

تفاوت اساسي اين نسل با نسل قبلي مجهزشدن به سيستم کنترلی مداربسته برای تنظیم نسبت هوا به سوخت است. در اين سيستم بازخورد لازم توسط حسگر اکسيژن تأمين مي­گردد. پردازش لازم براي تصحيح مقدار گاز ورودي به ميکسر در ECU گاز انجام مي­گيرد. اين تصحيحات توسط يک موتور پله­ای که در مسير گاز ورودي به ميکسر قرار دارد، اعمال مي­گردد. با اين روش مي­توان نسبت هوا به سوخت را با دقت خوبي کنترل کرد. اين مسأله زمينه مساعدي براي استفاده از کاتاليست­ها در خودروهاي مجهز به اين نسل از کيت­ها را فراهم مي­کند. بنابراين سطح کاهش آلاينده­ها نسبت به خودروهاي مجهز به نسل اول چشمگير است. اين نسل از کيت­ها هم در خودروهاي کاربراتوري و هم در خودروهاي انژکتوري به‌کار مي­روند. شایان ذکر است که براي استفاده از اين کيت­ها روي خودروهاي انژکتوري ملاحظات و تدابير خاصي لازم است. از جمله آنها مي­توان به نصب شبيه­ساز پاشش و نيز شبيه­ساز حسگر اکسيژن اشاره نمود.
بعضي از مشخصه­هاي اين سيستم عبارتند از:

کنترل مدار بسته نسبت سوخت به هوا
تأمين سطح آلودگي کمتر نسبت به کيت­هاي نسل اول
پيکر­بندي ECU گاز نسبت به بنزين مي­تواند به­ صورت اصلی- فرعی يا مستقل باشد.
استفاده از ميکسر براي اختلاط سوخت و هوا
استفاده از قطعات و سخت­افزارهاي الکترونيکي با کيفيت بالا
کیت های دوگانه سوز نسل سوم
کیتهای نسل سوم:

قابل توجه ‌ترين پيشرفت در كيت‌هاي نسل سوم نسبت به نسل های قبل، استفاده از انژكتورهاي پاشش گاز به‌ جای ميكسر است. با اين تغيير تمام تجهيزات سيستم سوخت‌رساني، قطعاتي الكترونيكي خواهند بود. اين به معناي دقت بيشتر و قابليت كنترل بهتر است. تفاوت كليدی سوخت‌رساني به ‌وسيله انژكتور باميكسر، منقطع بودن جريان سوخت در انژكتورها و پيوستگي آن در ميكسر يا تجهيزات مشابه است. اين امر كنترل زمان پاشش سوخت و ميزان آن را در اختيار واحد كنترل ‌كننده قرار مي‌دهد، كه منجر به بالا رفتن دقت و كيفيت كنترل در اين كيت‌ها مي‌شود. در اين نسل به‌علت الکترونيکي بودن تمامی قطعات، امکان عيب­يابي خودکار، توسط ECUهاي گاز و بنزين فراهم مي­گردد.
ويژگی­های اين نسل را می توان به‌ صورت زير خلاصه­ نمود:

استفاده از قطعات الکترونيکي پيشرفته براي کنترل جريان گاز
سيستم پاشش گاز در اين نسل از کيت­ها تک‌ نقطه­اي يا چند نقطه­اي است.
زمان پاشش و تنظيم ميزان سوخت در انژکتورها به ‌صورت گروهي است.
دارا بودن قابليت عيب­يابي الکترونيکي
پيکر­بندي ECU گاز نسبت به بنزين مي­تواند به­صورت اصلی- فرعی يا مستقل باشد.
سطح کيفي بالاي قطعات الکترونيکي
کنترل دقيق نسبت هوا به سوخت
قابليت­ بالا در کاهش آلاينده­ها و توليد توان با افت کمتر
کیت های دوگانه سوز نسل چهارم
کیتهای نسل چهارم:

اين نسل شامل پيشرفته ­ترين و پيچيده ­ترين کيت­هاي گازسوز ارائه‌شده توسط سازندگان کيت است. براي رسيدن به شرايط سخت­ استانداردهاي جديد آلودگي و نيز توان توليدي قابل رقابت با بنزين، تمامی امکانات موجود در اين نسل از کيت­ها به‌کار گرفته شده­است. مجموعه ­اي شامل تجهيزات دقيق الکترونيکي، الگوريتم­هاي کارآمد کنترل و الگوهاي نوين عيب­ يابي زمينه ظهور اين دسته از کيت­ها را فراهم کرده­ اند. البته کسب اين مزاياي قابل‌توجه به بهاي افزايش هزينه و قيمت تمام‌شده، در اين نوع از کيت­ها است. ویژگی بارز اين نسل نسبت به نسل سوم استفاده از تکنولوژي سيستم پاشش سوخت نوبتي چند‌نقطه ­اي است. در اين سيستم به­ جاي استفاده از پاشش گروهي در انژکتورها، هر انژکتور به­ طور جداگانه کنترل مي‌شود و زمان پاشش و ميزان آن در هر انژکتور به‌وسيلة ECU گاز تعيين مي­گردد، لذا دقت کنترل نسبت هوا به سوخت در اين موتورها بسيار بالاست.
موارد زير را مي­توان به ­عنوان مشخصات اصلي اين نسل نام برد:

سيستم پاشش گاز در اين نسل از کيت­ها چندنقطه ­اي است.
کنترل زمان پاشش و تنظيم ميزان سوخت برای هر انژکتور به صورت جداگانه
استفاده از تجهيزات الکترونيکي دقيق برای کنترل دقیق نسبت هوا به سوخت
قابليت عيب­يابي الکترونيکي پيشرفته
استفاده از انژکتورهای فشار بالا
هزينه و قيمت بالا
پيکر­بندي ECU گاز نسبت به بنزين مي­تواند به ­صورت اصلی- فرعی يا مستقل باشد.
سطح آلاينده­ هاي توليدي بسيار پايين بوده و کم­ترين حد افت توان را داراست.

پرسش و پاسخ در خصوص گاز سوز کردن خودرو ها

آیا باک ذخیره CNG در خودرو با چنین فشار بالای گاز درون آن ایمن است؟
– بله، باک‌های ذخیره CNG از فولادهای آلیاژی خاص و به صورت کاملاً یکپارچه ساخته می‌شوند. هیچ نوع جوشی در ساخت این باک به کار نرفته و باک براساس استانداردهای معتبر بین‌المللی قبل از نصب مورد تست قرار می‌گیرد.

به علاوه این باک‌ها به دیسک‌های پاره شونده ضد انفجار (Burst disc) مجهز هستند که در صورت افزایش بیش از حد فشار یا به هنگام آتش‌سوزی این دیسک‌ها پاره شده و فشار مخزن به شدت افت کرده و بخش اعظم گاز خارج می‌شود.

آیا وجود باک ذخیره پرفشار گاز در خودرو حتی به هنگام تصادف‌های شدید نیز ایمن است؟
– CNG سال‌ها است که در کشورهایی چون نیوزیلند، ایتالیا، آرژانتین و آمریکا به عنوان سوخت خودروها مورد استفاده قرار می‌گیرد و تمام این کشورها آن را ایمن‌تر از بنزین شناخته و اعلام کرده‌اند.

آیا استفاده از CNG برای موتور خودرو ضرری نداشته و به آن آسیب نمی‌زند؟
– خیر به هیچ عنوان، بالعکس عمر برخی از قطعات موتور در صورت استفاده از CNG افزایش خواهد یافت.

به عنوان مثال عمر مفید روغن موتور تا حد زیادی افزایش می‌یابد، چرا که CNG باعث آلودگی یا رقیق شدن روغن موتور نمی‌گردد. از طرفی چون هیچ‌گونه سربی به همراه این سوخت نیست رسوبات سخت سرب روی شمع‌ها ایجاد نشده و عمر مفید شمع‌ها نیز تا حد چشمگیری افزایش می‌یابد. همچنین از آنجا کهCNG سوختی گازی است، هیچ کربنی به عنوان محصول احتراق تشکیل نشده و سطح داخلی موتور تمیز باقی می‌ماند.

چرا دود و دمه خروجی از اگزوز خودروهای CNG سوز کم و محدود است؟
– زیرا CNG در عمل سوختی پاک و تا حد بسیار زیادی عاری از آلاینده‌های زیست محیطی است. از آنجا که عمده ترکیب اصلی گاز طبیعی را متان تشکیل می‌دهد خروجی اگزوز خودروهای CNGسوز شامل بخار آب و جزء کوچکی مونوکسید کربن است.

با توجه به این که کربن یا ذرات دیگری در خروجی اگزوز وجود ندارد دود خروجی از اگزوز بسیار جزیی و قابل اغماض است. به دلایل فوق خودروهای CNG سوز به راحتی و بدون به کارگیری هر نوع تجهیزات جانبی و خارجی (نظیر مبدل‌های کاتالیستی در خودروهای بنزینی سوز) قادر خواهند بود برآورده کننده کلیه الزامات مشخص شده در استانداردهای زیست محیطی موجود باشند.

عملکرد و کارایی CNG در مقایسه با بنزین در یک خودروی تبدیل شده به دوگانه سوز چگونه است؟
هنگام استفاده از CNG شتاب خرکت خودرو در مقایسه با بنزینی اندکی کمتر خواهد بود که این مسأله به واسطه افت 5 تا 15 درصدی قدرت موتور به هنگام استفاده از CNG است. شایان ذکر است این میزان افت توان موتور را می‌توان با تنظیم کیت CNG به حداقل رساند و در شرایط معمول رانندگی در شهر این میزان افت قدرت محسوس نخواهد بود.

آیا تجهیزات و سیستم سوخت رسانی CNG نصب شده روی خودرو نیاز به تعمیر یا سرویس خاصی دارد؟
– به‌طور کلی این سیستم سوخت رسانی سیستم پیچیده‌ای نیست و به راحتی می‌تواند سالها بدون اشکال کار کند اما برای آن که همواره در شرایط حداکثر کارایی خود قرار داشته باشد بازدید دوره‌ای تجهیزات مربوط به آن بعد از هر 10000 کیلومتر کارکرد پیشنهاد می‌شود که ترجیحا می باید نزد همان تکنیسین مجازی که خودرو را گاز سوز کرده انجام گیرد.

آیا خودروهای دیزل را نیز می‌توان CNG سوز کرد؟
– بله، می‌توان خودروهای دیزل را، هم به صددرصد CNGسوز و هم به دوگانه سوز (Dual fuel) برای مصرف CNG و گازوئیل تبدیل کرد.

در صورتی که مزایای استفاده از CNG بسیار زیاد می‌باشد، چرا کشورهای توسعه یافته از آن استفاده نمی‌کنند؟
– بد نیست بدانیم که CNG در سطح جهان سوخت جدیدی نیست و خودروها از دهه 1920 میلادی تاکنون از این سوخت استفاده کرده‌اند. در حال حاضر ایتالیا با 240 جایگاه عرضه CNG،بیش از 300 هزار خود روی CNG سوز دارد.

در نیوزلند نیز حدود 250000خودرو در سال‌های اخیر CNG سوز شده‌اند و حدود 250 جایگاه، عرضهCNG در این کشور را برعهده دارند. آرژانتین نیز در چند ساله اخیر برنامه‌ریزی گسترده‌ای را برای استفادهCNG طرح‌ریزی نموده و در حال حاضر 700000 خودروی CNG سوز دارد.