عوامل خرابی کاتالیزور خودرو

 

کاتالیزور بخشی از سیستم کنترل آلایندگی خودرو است که گازهای خطرناکی نظیر منوکسید کربن و هیدروکربن‌های نسوخته را به بخار آب و دی اکسید کربن که نسبتا کم‌خطرتر است تبدیل می‌کند. عمر این قطعه معمولا به بیش از ده سال می‌رسد اما در موارد خرابی آن باید فورا عیب‌یابی و تعویض شود. در خیلی از کشورها رانندگی بدون کاتالیزور به خاطر ضررهای محیط‌زیستی آن جرم سنگینی محسوب می‌شود.

?علائم خرابی کاتالیزور

درست کار نکردن یا از کار افتادن کاتالیزور علائمی دارد که راننده یا تکنیسین ماهر می‌تواند با بررسی آنها به عیب ایجاد شده پی ببرد. در ادامه به 9 مورد از این علائم اشاره کرده‌ایم:
✔️افزایش ناگهانی مصرف سوخت
✔️ افت شتاب‌گیری
✔️ روشن نشدن یا استارت خوردن نامناسب خودرو
✔️ مردور شدن خودرو در تست‌های آلایندگی (به دلیل انتشار بیش از اندازه‌ی هیدروکربن و منوکسیدکربن)
✔️ روشن شدن چراغ چک خودرو
✔️ بد کار کردن خودرو و لرزش در سرعت‌های پایین
✔️ حس شدن بویی شبیه به تخم مرغ گندیده در داخل کابین. این یکی از شایع‌ترین علائم خرابی کاتالیروز است.
در هنگام خاموش بودن و سرد بودن خودرو، اگر کاتالیروز را با دست تکان دهید و صدای تق‌تقی شبیه به تکان خوردن سنگریزه از آن شنیده شود، علت آن فروپاشی و تخریب شبکه‌های داخل کاتالیزور است.
دمای کاتالیزور پس از مدتی رانندگی باید به 700 یا 800 درجه‌ی سانتی‌گراد برسد. اگر این دما با حرات-سنج مادون قرمز بررسی شود و کمتر از میزان استاندارد باشد، کاتالیزور درست کار نمی‌کند.
در خودروهای قدیمی‌تر، رایج‌ترین علت خرابی کاتالیزور گرفتگی آن است. اگر خروج دود حاصل از احتراق موتور به علت گرفتگی شبکه‌های کاتالیزور دچار مشکل شود، ورود هوا به موتور هم دچار اختلال شده و افت شدیدی در عملکرد موتور دیده می‌شود.
کاتالیزور نسبت به تغییرات دما و ترکیبات گازهای خروجی حساس است، برای مثال خرابی واشر سرسیلندر باعث ورود آب و روغن به محفظه‌ی احتراق شده و در نتیجه گازهای خروجی ایجاد شده به کاتالیزور آسیب می‌رسانند.
اگر سیستم جرقه‌ی خودرو معیوب باشد ناقص سوختن مخلوط سوخت و هوا به کاتالیزور آسیب خواهد رساند.
گرم شدن بیش از حد موتور می‌تواند باعث خرابی کاتالیزور شود.
مکمل‌های انژکتورشور و اکتان بوسترها می‌توانند به کاتالیزور آسیب برسانند. استفاده از مواد غیراستاندارد در خودرو به هیچ‌وجه پیشنهاد نمی‌شود.
ضربه‌ی شدید و صدمات فیزیکی هم می‌توانند از علل خرابی کاتالیزور باشند.

باید توجه داشت که برطرف کردن این عیوب قبل از اقدام به تعویض کاتالیزور الزامی است، چرا که در صورت رفع نشدن مشکل، دوباره به کاتالیزور آسیب خواهد رسید. مکانیک‌ها و تکنیسین‌ها می‌توانند با استفاده از دستگاه دیاگ و بررسی پارامترهای مربوط به کاتالیزور، مانند راندمان حجمی موتور یا کارکرد سنسور اکسیژن، عیب ایجادشده را تشخیص داده و بعد کاتالیزور خراب را تعویض کنند.

علائم خرابی کاتالیزور چیست؟

اکنون 9 مورد از شایع ترین علائمی که هنگام خراب شدن کاتالیزور رخ می دهند را مرور می کنیم.

1 – افزایش ناگهانی مصرف سوخت

2 – افت شتابگیری

3 – ممکن است خودروی شما روشن نشود یا بد استارت بخورد

4 – خودروی شما در تست آلایندگی مردود می شود (مقادیر HC و CO بیشتر از نرمال)

5 – چراغ اخطار (چک) در پشت آمپر روشن می شود.

6 – بد کار کردن خودرو همراه با لرزش در حالت دور آرام

7 – بوی بد یکی از شایع ترین علائم خرابی کاتالیست می باشد. اگر بویی شبیه تخم مرغ گندیده احساس کردید و به مرور زمان بو بیشتر شد نشانه خرابی کاتالیزور است.

8 – کاهش دمای کاتالیزور (با توجه به اینکه بازدهی واقعی کاتالیزور هنگامی است که دمای آن بالا می رود و حتی احتمال دارد تا مرز 700 و 800 درجه هم نزدیک شود پس کاتالیزوری که پس از مدتی رانندگی و گرم شدن موتور هنوز به دمای ایده ال خود نرسیده باشد معیوب است)

البته راه تشخیص دمای کاتالیزور نیازمند دستگاهی به نام حرارت سنج اینفِرارِد است.

9 – در صورتی که خودرو کاملا سرد باشد اگر کاتالیزور را با دست تکان دهید و صدایی شبیه تکان خوردن سنگریزه در داخل آن به گوش برسد نشانه ای از ریختن شبکه های داخل آن است

کاتالیزور چگونه کار می کند؟

مبدل کاتالیزوری بخشی که در اگزوز خودروهای هیوندای و کیا مورد استفاده قرار می گیرد، کاربرد جدیدی از کاتالیزور سطحی است. کربن منوکسید و هیدرو کربن های حاصل از سوخت های نسوخته ی موجود در دود اتومبیل، از آلاینده های خطرناک محیط زیست هستند. گازهای خارج شده از اگزوز اتومبیل همراه با مقداری هوا از روی کاتالیزور که شامل فلز اکسیدهاست عبور داده می شود. گاز CO و هیدروکربن ها به CO2 و H2O تبدیل می شوند که بی خطرند و در هوا رها می شوند.

معمولا کارشناسان، خودرو شما را با دستگاه دیاگ کامپیوتری بررسی می کنند تا منبع عیب را پیدا کنند. مثلا ممکن است سوکت سنسور اکسیژن را موقتا در بیاورند تا ببینید آیا تغییری ایجاد می شود یا نه و در صورت لزوم ممکن است کاتالیزور شما تعویض شود.

در بسیاری از کشورها در آوردن کاتالیزور و رانندگی بدون آن تخلف سنگینی محسوب می شود و خلاف قانون است. زیرا به محیط زیست صدمه جدی وارد می شود. بنابراین در صورتی خرابی کاتالیزور به فکر حذف آن نباشید.